Czasopismo

Tuvia Ruebner, jeden z najwybitniejszych poetów Izraela ubiegłego wieku, urodził się w 1924 roku w Słowacji. Po zdobyciu „dobrych papierów” emigrował do Izraela w 1941 roku. Jego ojciec, matka i siostra zginęli w Auschwitz-Birkenau. Poeta, wykładowca, wybitny fotografik, wydawca, tłumacz. Laureat wielu najwyższych nagród literackich w Izraelu, Niemczech, Słowacji i Austrii, między innymi Nagrody Anny Frank (1957), Izraelskiej Nagrody Poetyckiej (2008) oraz Literackiej Nagrody Fundacji Konrada Adenauera (2012). Przełożył między innymi dzieła Goethego i Schlegla na język hebrajski, a izraelskiego noblisty Szmuela Josefa Agnona na język niemiecki. Zmarł w 2019 roku. Kilka jego wierszy dla „Miasteczka Poznań” przełożył Roman Chojnacki.

Dawid Einhorn przyszedł na świat w miejscowości Korelicze na Białorusi w 1886 roku. Pochodził z szacownej, acz dość nietypowej rodziny. Jego ojciec Beniamin był lekarzem wojskowym, całkowicie zeświecczonym, który powrócił do wiary i został rabinem mianowanym z urzędu. Swój poemat Requiem opublikował po raz pierwszy w 1919 roku, a drugie wydanie ukazało się w 1922 roku. Po raz pierwszy – pisze Bella Szwarcman-Czarnota – natknęłam się na Requiem Dawida Einhorna, przygotowując się do konferencji zorganizowanej w Poczdamie przez Fundację im. Róży Luksemburg, w setną rocznicę wybuchu I wojny światowej. Nie wymieniłam go wówczas w swoim referacie, lecz w dziesięć lat później, kiedy pisałam tekst o literaturze jidysz z okresu I wojny światowej dla internetowego pisma lubelskiego „Kultura Enter”. Przestudiowałam dokładniej tekst i okoliczności jego powstania – tak jak przed laty, wywarł na mnie ogromne wrażenie, zatem postanowiłam poemat przełożyć i wykorzystać do celu, w jakim powstał. Autor bowiem życzył sobie, aby wykonywano Requiem podczas publicznych zgromadzeń lub uroczystości upamiętniających ofiary tragicznych zdarzeń, niekoniecznie I wojny światowej. W czasopiśmie publikujemy obszerny komentarz Szwarcman-Czarnoty i cały, przez nią przetłumaczony z jidysz na język polski, tekst utworu. 

W wydanym dwa lata temu przez Warsztaty Kultury tomie utworów Lameda Szapiry Wylej swój gniew i inne opowiadania nie znalazł się przekład jego najsłynniejszego utworu Der cejlem (Krzyż). Układając swój zbiór, z rozmysłem nie przetłumaczyłam tego opowiadania. Sam autor w późniejszych latach życia, a zwłaszcza już pod jego koniec, po Zagładzie, którą obserwował z Ameryki, odżegnywał się od „etykietowania” go, nie chciał, by to opowiadanie uważano za emblematyczne dla jego twórczości. Chciał być oceniany za całość dorobku, a nie tylko za historie „pogromowe”, a zwłaszcza tę historię. Istotnie, wielu krytyków uznało Krzyż za najlepsze opowiadanie Szapiry, a ściślej rzecz biorąc, za najlepsze z cyklu pogromowego – przypomina Bella Szwarcman-Czarnota w swoim interesującym szkicu na temat tego opowiadania i jego autora. Poza szkicem tłumaczki publikujemy przetłumaczone przez nią z jidysz całe opowiadanie Szapiry. 

W 110. rocznicę śmierci Icchoka Pereca drukujemy trzy jego opowiadania w przekładzie Zbigniewa Dmitrocy. Obok tych opowiadań znalazło się miejsce na wiersz Pierze napisany przez Iwana Franko – ukraińskiego poetę i pisarza, slawistę, tłumacza, działacza społecznego i politycznego, uważanego za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli ukraińskiej myśli politycznej i literatury.