Estetyka i uprzedzenia / Aesthetics & Bias

Data wydarzenia: 
7 kwiecień 2018 - 6 maj 2018
Estetyka i uprzedzenia / Aesthetics & Bias

Prezentowana wystawa jest podsumowaniem projektu edukacyjnego Estetyka i uprzedzenia – polsko-izraelskie spotkania studentów szkół artystycznych, który został zainaugurowany w 2008 roku z inicjatywy Adiny Bar-On, izraelskiej artystki performerki i wykładowczyni na Bezalel Academy of Arts and Design w Jerozolimie. W rezultacie tego przedsięwzięcia edukacyjnego doszło do wymiany młodych artystów z Bezalel Academy of Arts and Design w Jerozolimie ze studentami czterech artystycznych uczelni wyższych: Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, Wrocławiu i Warszawie oraz Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu.

120 uczestników i uczestniczek projektu, podzielonych na sześć dwudziestoosobowych grup,  spotkało się dwukrotnie – raz w Izraelu i raz w Polsce. W pierwszym etapie dziesięcioro artystów z Polski jechało do Izraela, by wziąć udział w dziesięciodniowym programie współpracy z dziesięcioma izraelskimi studentami z Bezalel. Następnie dziesięcioosobowe grupy z Izraela przyjeżdżały na spotkanie z polskimi partnerami.

W trakcie wizyt studenci odwiedzali wybrane miejsca w Izraelu i Polsce, w przestrzeni których odbywały się intensywne warsztaty o profilu interdyscyplinarnym. Ich częścią były moderowane dyskusje, mające na celu zainspirowanie refleksji i ekspresji, a finalnie – także sztuki.

Estetyka i uprzedzenia była dla młodych artystów z Polski i Izraela – których łączy i dzieli wspólna historia – doświadczeniem uwalniającym. Dla części z młodych Izraelczyków podroż do Polski była powrotem do kraju, w którym żyli i umierali ich krewni. Musieli stawić czoła temu, co w ich postrzeganiu było prawdopodobnie największym żydowskim cmentarzyskiem w kraju, który obecnie pulsuje życiem. Dla młodych Polaków wyprawa do Izraela była możliwością spojrzenia na egzotyczny Bliski Wschód, „kolebkę cywilizacji” ogarniętą panującym konfliktem zbrojnym.

Celem tych podróży, warsztatów, debat i seminariów było wytworzenie przestrzeni dyskusji nieskrępowanej polityczną poprawnością, w ramach której artyści mogli wymieniać stanowiska oraz dzielić się przeczuciami i obawami; platformy, która oferowała szansę przyjrzenia się swojej rzeczywistości, temu, co znane i powszednie, oczami przybysza.

Warsztaty odbywały się z reguły w otoczeniu konkretnych obiektów: w Izraelu było to na przykład wzgórze nad palestyńską dzielnicą Issawiya i punkt widokowy, z którego rozpościera się panorama Jerozolimy. W Polsce warsztaty zaaranżowano między innymi przy gigantycznej figurze Jezusa, górującej nad krajobrazem Świebodzina, a także w starej synagodze, której przestrzeń od 1941 do niedawna służyła jako pływalnia miejska. Kolejnym zasadniczym aspektem projektu było tworzenie prac artystycznych. Ósmy i dziewiąty dzień pobytu poświęcono prezentacjom, w trakcie których studenci przedstawiali materiały zgromadzone w ramach projektu. Były wśród nich krótkie, zarejestrowane cyfrowo nagrania wideo z niewielką ingerencją montażową, rysunki odręczne, szkice słowne, nagrania dźwiękowe i fotografie.

W toku spotkań, na które, jak zostało wspomniane, złożyły się odwiedziny w miejscach o istotnym znaczeniu historycznym, społecznym, narodowym i religijnym, odbyły się dyskusje i warsztaty. Ich celem było wzbudzenie debaty kulturowej i ogólnoludzkiej – nie politycznej lecz takiej, która umożliwiłaby młodym artystom przekroczenie granic języka oraz rozpoznanie samych siebie jako twórców społecznie świadomych. Projekt ukazał swój potencjał edukacyjny, stworzył kulturową podstawę do intelektualnej, emocjonalnej i kreatywnej wymiany, w ramach której ujawniły się rozmaite punkty widzenia: interpersonalne, lecz także międzygrupowe, wewnątrz- i międzykulturowe. Celem tych działań było wytworzenie autentycznego dialogu, mierzącego się ze stereotypami i próba wypracowania sposobów ich osłabienia przy użyciu wspólnego idiomu komunikacji wizualnej w ramach powstającej sztuki współczesnej.

Możliwość podzielenia się pracami młodych artystów z publiką jest dla nas niezwykle cenna, ponieważ eksponują one głębokie korzenie uprzedzeń i ich historyczną uporczywość. Sztuka zaprezentowana na wystawie to wypowiedzi tych, którzy chcą, aby ich usłyszano, choć nadal poszukują nieoczywistych sposobów komunikowania się. Ich wytrwałość prawdziwie zaskakuje i dostarcza pretekstu do dalszej dyskusji, której obecnie bardzo potrzebujemy.

Adina Bar-On, Marek Wasilewski

(Źr. Galeria Miejska Arsenał)

© Copyright 2014